Onderzoek, ontwikkeling en innovatie

Digitale weerbaarheid voor het elektriciteitsnet

De toenemende digitalisering van het elektriciteitsnet brengt cyberdreigingen en -risico’s met zich mee. In de Control Room of the Future (CRoF) van de TU Delft wordt het elektriciteitsnet digitaal weerbaar gemaakt.

Links: Peter Palensky. Zijn specialisme - intelligente elektriciteitsnetwerken - kwam de laatste jaren ineens flink in de belangstelling te staan. Rechts: Alex Stefanov. Stefanov is wetenschappelijk kartrekker van de Control Room of the Future en houdt zich, vanuit die hoedanigheid, bezig met het digitaal weerbaar maken van het elektriciteitsnet.

Deze bijzondere onderzoeksfaciliteit biedt unieke mogelijkheden om de integratie van nieuwe energiebeheertechnologieën in het slimme elektriciteitsnet te onderzoeken, te ontwikkelen en te testen. De CRoF is een soort proeftuin waarin allerlei soorten verstoringen tegen het licht worden gehouden, waaronder cyberaanvallen. Door de snelle transitie naar duurzame energie kan ons elektriciteitsnetwerk in grote problemen raken. Daarom is veel onderzoek nodig. Want is het Nederlandse netwerk bijvoorbeeld bestand tegen een nieuw windmolenpark voor de kust van Zandvoort? Hoe blijft alles stabiel als er miljoenen zonnepanelen zijn geïnstalleerd bij individuele huiseigenaren? En hoe kan iedereen in de toekomst zijn elektrische auto opladen? Met behulp van een digital twin, een digitale tweelingbroer van het Nederlandse elektriciteitsnetwerk, kunnen allerlei scenario’s worden getest. In de controlekamer worden nieuwe operationele technologieën getest, variërend van innovatieve energiebeheersystemen die aan de universiteit zijn ontwikkeld tot hard- en softwareoplossingen van industriële partners. Op die manier kan worden onderzocht hoe de daadwerkelijke opwekking en het daadwerkelijke verbruik in balans kunnen worden gebracht. Kunstmatige intelligentie en machine learning spelen een belangrijke rol bij het vormgeven van het toekomstige elektriciteitsnet. Naarmate de werking van het elektriciteitsnet complexer wordt, is meer automatisering en intelligentie nodig. In het geval van het elektriciteitsnet kan AI worden beschouwd als een soort automatische piloot. Tegenwoordig raken piloten alleen de besturing aan tijdens het opstijgen en landen, of wanneer er iets onverwachts gebeurt. Omdat het elektriciteitsnet meer en meer digitaal wordt, wordt ook cyberveiligheid een steeds belangrijker onderwerp. Als slechts een paar transmissielijnen kwaadwillig worden gesaboteerd, zullen andere lijnen de stroom oppikken, overbelast raken en onder bepaalde stressomstandigheden automatisch worden losgekoppeld. Dergelijke cyberaanvallen kunnen storingen veroorzaken die vervolgens uitmonden in een kettingreactie die heel Europa treft, aangezien alle elektriciteitsnetten onderling verbonden zijn. Alles bij elkaar is de CRoF een ongeëvenaarde proeftuin voor de industrie. Het is ecosysteem van industriële partners, waaronder leveranciers als Siemens en General Electric, netbeheerders als TenneT en distributeurs als Stedin.


Dit artikel heeft betrekking op de volgende thema's
Meer nieuws over Onderzoek, ontwikkeling en innovatie

Uitgelicht